Patronunuz size hiç bağırdı mı? İş yeriniz toksik zorbacılarla mı dolu? Eleştirilerle emeklerinizin değersizleştirilmeye çalışıldığı oldu mu? Sonra hiç anlamıyorsun bakışlarıyla “ben yalnızca sana yardım etmek istiyorum” diye koymaya çalıştığınız sınır için bile suçlandınız mı? Ufak tefek şakalar yapıp, “aay ne kadar alıngansın!” diye bir de üstüne zorbalandınız mı?

Cevaplarınız “evet” ise kocaman tebrikler!

Çünkü büyük ihtimalle usta bir “Mobbing Bükücü” ile karşı karşıya kalmışsınız. 🙃

Ama merak etmeyin.

Bilim, nörobilim ve koçluk bu görünmez savaşı çözebiliyor. Ve bence mobbing hayatın yalnızca iş yerinde değil, hayatın her yerinde…

Öncelikle neden bazı insanlar mobbing yapma ihtiyacı hisseder bakalım. Karşımızda kim var anlayalım:

Stanford Üniversitesi’nden araştırmalar, mobbing yapanların %80’inin aslında kendi yetersizliklerini maskelemek için başkalarını değersizleştirdiğini gösteriyor.

Yani, sorun sizde değil. Onların özgüveniyle. Gerçekleştiremedikleri hayalleri için içlerinde çektikteri acıyla ilgili. Kendilerini suçlamaları ve hırslarını sizden çıkarmalarıyla bağlantılı.

Mobbing yaşadığımızda beynimizde neler oluyor?

Nörobilim diyor ki: Sosyal tehditler (alay edilmek, dışlanmak) beynimizde fiziksel acıyla aynı bölgeleri aktive ediyor (Eisenberger, UCLA).

Yani “Kalbim kırıldı” lafı mecaz değil, gerçek bir sinir sistemi tepkisi. Uzun süreli deneyimde de sürekli fiiziksel acı deneyimlenince de artık hastalıklar açığa çıkıyor. Yani bir yerde aman işsiz kalmayayım diye mobbing’e katlanırken, diğer taraftan da sağlık masraflarını ödüyoruz.

Mobbing yaşama oranı:

Gallup’un 2022 raporuna göre, çalışanların %32’si iş yerinde mobbing veya değersizleştirme yaşadığını bildiriyor. Ve çoğu kurum bunu “işin doğası” diye geçiştiriyor. İşi kaybetme ve parasız kalma kaygısıyla başka yere gitsem de orda da başka şey olacak diye düşünülüyor.

Kimler Daha Çok Mobbing Deneyimliyor?

• Yeni başlayanlar: Güç dengesi zayıf olduğu için.
• Farklı olanlar: Kadınlar, farklı etnik kökenden gelenler veya “alışılmışın dışında” fikir üretenler.
• Yüksek performanslılar: Evet, ironik ama doğru. Parladıkça bazılarını rahatsız ediyoruz. 🌟 Bundan çekinip ışığımızı kısmamalıyız.

Harvard Business Review’in araştırmasına göre, en çok mobbing yaşayan grup yüksek potansiyelli genç profesyoneller.

Herkesin gözünden kaçan 3 yöntem.

1. Fark Et ve İsimlendir

Psikolojide “naming it to tame it” diye bir kavram var. Yaşadığını doğru adlandırmak → ilk özgürleşme adımı.

2. Güçlü Ağ Kur

Networking sadece iş bulmak için değil. Bir güven ağı kurmak, mobbing karşısında dayanıklılığı artırıyor. (McKinsey, 2021)

3. Kazanan Bakış Açısına Geç:

Karşı tarafın amacı sizi değersizleştirerek kendini yeterli ve değerli hissetmek. Ona bunu vermeme seçeneğinizin olduğunun bilincinde olmak en önemlisi.

Ve kurban olmadığınızın bilinciyle sınırınızı çizmek, sessiz anlaşmaları ortadan kaldırmak için harika bir fırsat.

Bunu pratikle öğrenebilirsiniz ancak.

Ve şunu da unutmayalım. Kontrastların hepsi arzu ettiğimizi netleştirmemizi destekliyor. Kendimizin neye ait olmak istediğimizi daha iyi anlıyoruz.

Koçluk ve mentörlük sürecinde bu konuda nelere odaklanıyorum:

• Mobbing’e sınır koyan kişi olsaydınız kim olacağınızı araştırıyoruz.
• Özgüven kasını çalıştırıyoruz,
• “Görünürlük stratejileri” oluşturuyoruz,
• Senin değerini gösterecek iletişim tekniklerini pratik ediyoruz.

Sonuç: Hem kendini ifade edebiliyorsun, hem de iş yerinde sınırlarını net çizebiliyorsun.

Ayrıca kurumlar için wellness programları da çok etkili. AI & nörobilim tabanlı eğitimlerle; güven kültürü, sağlıklı iletişim ve çalışan bağlılığı oluşturmak mümkün. Kurumlarla yaptığım çalışmalarda, çalışan bağlılığı skorlarında ciddi artış sağladık.