Çoğu kişi, güzel ve etkili konuşmayı iyi iletişim için yeterli olduğunu düşünür. İletişim, keşke bu kadar kolay olabilse. İletişim becerisi, doğuştan gelen yeteneklerle ve bu konuda kendimizi sürekli geliştirerek gelişir.
Bu yazımda, iletişimde kişilik farklarının/uyumunun öneminden söz edeceğim. Çevremizdeki kişilerin iletişim biçimini bilmeden, mesajımızı uyumsuzca iletirsek, istediğimiz sonuçları mesajımızın içeriği kusursuz bile olsa alamayacağımızı söyleyebilirim.
İletişim başarılı olmak için bunun dışında birçok başka yetenek, beceri ve çalışma gerektirir. Bunlara da başka bir yazımda değinmek isterim.
Bir mesajın iletilmesinde, mesajın içeriği kadar, nasıl verildiği de önemlidir. Çoğu kişi, bu konuda “bilinçli” olmadığından, istediği sonuçları alamaz. Bireyler, en çok karakter farklarını bilmediğinden dolayı iletişim sorunları yaşar.
İş dünyasından örnek verecek olursam; Harvard Business Review’in bir makalesinde, yöneticilerin genel olarak, beş karar alma sınıflandırmasından birine girdiğinin tespit edildiği yazıyor.
Karizmatikler, yeni bir düşünce ya da bir öneri konusunda başlangıçta coşkulu olabilir fakat son kararını dengeli bir dizi biliye(enformasyona) dayandırarak verecektir.
Düşünürler, tek bir toplantı süresince çelişen bakış açıları sergileyebilir ve bir karara varmadan önce tüm seçenekleri dikkatlice araştırmak ister.
Kuşkucular, kendi dünya görüşlerine uymayan veriler konusunda kuşkularını sürdürür ve algılarına dayanarak karar verir.
Takipçiler, öteki güvenilir yöneticilerin ya da kendinin geçmişte aldığı benzer kararlara dayanarak karar verir.
Kontrolcüler, kendi korkuları ve ikircikleri nedeniyle bir kararın salt olgularına ve mantıksal çözümlemelerine odaklanır.
Yöneticilerin üst düzeye gelme nedeni, etkin karar alıcılar olmasıdır. Çoğunlukla deneyimden öğrenerek, kendine kılavuzluk eden bir dizi ölçüt yaratır. Her karar, hem mantık, hem de duygudan etkilenir fakat karar alma sürecinde bu unsurların her birine verilen ağırlık, kişiye(karakterine) bağlı olarak büyük çapta değişiklik gösterebilir. O nedenle, iş önderini etkilemek için önderin karar alma tarzına uygun duruma getirilerek iletilmesi başarı olanağı ve olasılığını artıracaktır.
Bu yazımda, gündelik yaşamımızda kullanabileceğimiz dört farklı karakterin önde gelen yönlerini paylaşacağım. Bunun dışında, kişiler, içe dönük ve dışa dönük olarak ikiye ayrılır. Hiçbir karakter, ötekinden ne daha iyi, ne daha kötüdür; her birinin güçlü ve zayıf yönleri vardır. Önemli(öncelikli) olan, iletişim sürecinde bu farkların bilincinde olmaktır.
İçe Kapanık mı, Yoksa Dışa Dönük mü Olmaya Daha Eğilimlisiniz?
Dışa dönük kişiler, İngilizce konuşulan ülkelerde toplumun üçte ikisini oluşturur. Dışa dönük olma eğilimli kişiler, normalde başkalarıyla eğlenirken enerji depolar. İçe dönük kişiler, yalnız olarak ya da kendi başına yapabileceği etkinliklerde aynı durumdadır. İçe dönük kişiler, düşünmeye zaman ayırmayı ‘zihnin içinde gezinmeyi’ sever ve düşünce ağırlıklı olmaya eğilimlidir.
ÇÖZÜMLEYİCİ(ANALİTİK) KİŞİLİK
Çözümlemeci düşünen kişi, mantıklı olanı yapacaktır. Durumu değerlendirmeyi, sorunu tartıp biçmeyi ve tüm gerçekleri ayrı ayrı değerlendirmeyi sever. Süreç, yavaş ya da hızlı olabilir ama bilgileri değerlendirmeyi sever. Duyumsayan kişi, içinden geleni yapmayı yeğler. Ne yapmak istediğini çabucak anlayabilir ya da bu zaman alır ama bilgileri değerlendirmeyi pek yeğlemez. Kararlarını, duygularına göre alır.
Çözümleyici düşünen zihne sahip bir kişi, içine kapanık ve çok gerçekçidir. Sorun çözmekten zevk alır ya da bu konuda iyidir. Yavaş karar verir ve genellikle her düşünce, teklif ve alışverişle ilgili çok ayrıntı ister. Harekete geçme konusunda yavaştır. Kesin verilerden hoşlanır. Duygularını çok fazla göstermeyi ya da ifade etmeyi zayıflık olarak görür. Zekâya, mantığa ve gerçekçi düşünenlere saygı duyar.
ÇÖZÜMLEYİCİ DÜŞÜNEN BİRİ NASIL BELİRLENİR?
Düşünen kişi, bakımlı ve özenli giyinir. Çok düzenlidir. Kurallara sonuna kadar uyar ve başkalarının da uyması konusunda ısrarcıdır. Başkalarına karşı çok şefkâtlidir. Çoğunlukla kendileriyle o ya da bu biçimde yeterli gelmeyi başaramamalarıyla ilgili nazik olmayan yorumlarda bulunur. Bazı durumların ve kişilerin mükemmel olmasını ister. Sinirlenerek, tehdit ederek kişiler arası ilişkilerinde denetimi sıklıkla ele alır. Başkalarından gelen desteği ve bazı zamanlarda yalnızlığı içtenlikle takdir eder.
İLİŞKİ KURAN KİŞİLİK
İlişki kuran kişi, sessizdir ve duygularıyla düşünür. Normalde başka kişilerin duygularını önemseyen, yumuşak konuşan biridir. Kendi duygularını da önemser ve duyarlıdır. Yavaş karar verir ve normalde karar almadan ya da alışveriş yapmadan önce başkalarının onayını bekler. Başka kişilere özen göstermeyi sever ve bunun için onu takdir etmenizi ister. Başkalarına bakma konusunda iyidir ve her alanda iyileştirici görülebilir. Herkesle her şeyin yolunda gitmesini ister. Stresli durumlardan olabildiğince kaçmak ister. Başkalarının saygısını içtenlikle takdir eder. Proje ve sorunları erteleyerek denetimi kazanmaya çalışır.
Bu tarz kişilerle aynı titreşimde olmamıza yardım edecek sözcükler aşağıda sıralanmıştır:
Kibar Nazik
Hoş Sevmek
Mutlu Paylaşmak
Endişe Dokunmak
Hissetmek Beslemek
Sessiz Önemsemek
Memnun Diplomatik
Tutarlı Dinlemek
İLİŞKİ KURAN BİRİ NASIL BELİRLENİR?
İlişki kuran kişi, genelde çok geniş ve rahattır. Karşı karşıya gelmekten, düşmanca durumlardan kaçınır. Alçak sesle, kibar ve dolaylı konuşur. Bu kişi, karar vermeyi sevmez, başkalarını karar vermeye özendirir ya da çoğunluğa uyar.
TOPLUMSAL(SOSYAL) KİŞİLİK
Toplumsal bireyler, kişiler arası iletişim konusunda başarılıdır. Kişileri sohbete davet etmekten hoşlanır. Gece boyunca uyumayıp konuşabilir. Parti veren, grup etkinlikleri düzenleyen ve partinin atardamarı olan biridir. Onu üç dört saatliğine ziyaret edip gittiğinizde kırılır. Eğlenmek, ilişki kurmak ister. Bir şey almadan önce başkalarının önerisine gereksinim duysa da oldukça çabuk karar verir. Aşırı toplumsal kişi, fazlasıyla uzun ve çok hızlı konuşur. Toplumsal kişiler çevresindekilerle paylaşmak istediğine kendini çok kaptırdığında onları dinlemeyi bazen unutur. Sıkılmadan aynı konudan saatlerce söz edebilir. Çoğunlukla duyumsadıkları biçimde konuşup iletişimde kendini kısıtlamadıklarından, farkına varmadan başkalarını kırabilir. Sizin onay ve kabulünüzü almak için çok uğraşır; bu nedenle onları doğrulayın. Durumları, çekiciliği ve karizmasıyla kontrolü altına alırlar.
Toplumsal kişilerle aynı titreşimde olmamıza yardım edecek sözcükler aşağıda sıralanmıştır:
Eğlence Enerji
Keyif Mutlu
Tadını çıkarmak Etkinlik
Parti Aşk
Konuşmak Gitmek
Akmak İyimser
Neşeli Heyecanlı
Şakacı
TOPLUMSAL KİŞİLER NASIL BELİRLENİR?
Toplumsal kişiler, konuşmadığı zaman rahatsız olur. Eğlenirken kendini iyi hisseder. En azından kamusal alanda felsefi konulardan söz etmeyi yeğlemez. Etrafındakilerden ve kişilerden çok etkilenir. Toplumsal kişilerin çoğunluğu kadındır. Gerçekleri ölçüp biçerek değil de duygularına dayanarak karar alma eğilimindedir.
ÖNDER(LİDER) KİŞİLİK
Önder kişi, herhangi bir işte sorumlu kişidir ve hızlı kararlar alır. Duygusal düşünür ve kişilere karşı çok açıktır. Toplumsal kişiye göre daha az lâf kalabalığı yapar ama tıpkı onlar gibi başkalarını kırabilir. Sonuç odaklıdır. Bir işin hemen yapılıp bitirilmesini ister. Önderler, mantıklıdır ve çabuk düşünür. Çok fazla karar verir. Hata yapmayı sevmese de o kadar çok karar verirse hata yapması kaçınılmazdır. Önder kişiler, genel tabloya bakıp ayrıntıyı, kendi için çalışan çözümlemecilere bırakır. Çoğu, üst düzey CEO ve girişimci, önderdir. Ailede anne – babalar, kendiliğinden yönetici rolü edinir. Toplumsal kişilerde, kadınlar çoğunluktayken yöneticilerin büyük bölümünü erkekler oluşturur. İş ve özel yaşamlarında en yakın oldukları kişiler dışındaki herkesle az ve öz iletişimi yeğler. Çok çabuk yargıya varır.
Bir önderin bizi dinlemesini istiyorsak az ve öz, yerinde ve hatasız olmalı, konuşmamızı önceden hazırlamamız gerekir. Önder bizi konuşmaya katacaksa söylediklerimiz, uygulama açıdan çabuk ve açık olmalıdır. Onun zaman sınırlamalarını tanır ve anlarsak bizi dinleyecektir.
Önder kişilerle aynı titreşimde olmamıza yardım edecek sözcükler aşağıda sıralanmıştır:
Sonuçlar Başarı
Hızlı Karar vermek
Başarmak Kısa
Genel Genel Tablo
Zamanında Zamanla
Az ve Öz Etkin
Macera İkna Etmek
Kesin Bağımsız
ÖNDERLER NASIL BELİRLENİR?
Önder kişi, genelde partinin ilgi odağı değildir ama çoğunlukla sonra aranır. Güveni ve tarzı, onun denetimi elinde tuttuğunu kesinlikle duyumsatacaktır. Çabuk yürür ve hızlı konuşur. Önemsiz konuşmaların çok kısa olmasından hoşlanır. Saygı duyup sevdiği kişilerle çok fazla ayrıntıya girer.
Gerek iş yaşamında, gerek özel yaşamımızda, hatta kendimizle olan iletişimimizde “mutluluk”, büyük ölçüde “iyi ilişkiler kurabilme yeteneği”mize bağlıdır. İyi ilişki kurabilmemiz için de öncelikle iyi bir iletişimci olmamız gerekir.
Amerika Birleşik Devletleri tarihinin en zengin adamı, John. D. Rockefeller’in şu ünlü sözü bu konuya verdiği önemi çok güzel özetlemiş: “Bireylerle başa çıkma yeteneği şeker ve çay kadar uygun fiyatlı bir mal ve bu yetenek için güneşin altındaki ötekilerine göre daha fazla ödeyeceğim.”
Sevgilerimle,
Taner Özdeş